سناتن دھرم — Page 226
روحانی خزائن جلد ۱۹ ۲۲۴ مواهب الرحمن ولا نمنع من الأسباب على طريق الاعتدال، ولكن نمنع من الانهماك فيها و ما از استعمال اسباب بطریق اعتدال منع نمیکنیم لیکن از ین منع میکنیم که همه تن بر اسباب خود را اندازند و دران منهمک والذهول عن الله الفعّال، ومن تمايل عليها كل التمايل فقد طغى ۔ ثم شوند و خدائے کارساز را فراموش کنند و هر که بر اسباب بتمام همت خود افتاد و او از حد تجاوز کرده است - باز مع ذالك إن كان ترك الأسباب بتعليم من الله الحكيم، فهي آية من آيات با وجود این که ذکر کردم اگر کسے اسباب را تعلیم خداوند حکیم ترک کنند پس آن نشانی از نشانہائے الله الجليل العظيم، وليس بقبيح عند العقل السليم، وقد سمعت أمثالها خداوند بزرگ است و نز د عقل سلیم جائے اعتراض نیست و در بیان گذشتہ مثالہائے فيما مضى۔ واعلم أن لأولياء الله بعض أفعال لا تدركها العقول، ولا آن شنیدستی ۔ و بدانکہ اولیاء خدارا بعض افعال می باشند که عقلہائے انسانی تا بکنہ ہائے آن ہانمیرسد يعترض عليها إلا الجهول ۔ أنسيت قصة رفيق موسى وهي أكبر من قصتى و اعتراض نمیکند بر آن افعال مگر شخصی نادان - آیا فراموش کردی قصه رفیق موسی را و آن قصه از قصه من بزرگتر است كما لا يَخْفَى؟ إنّه قتل نفسًا زكيّةً بغير نفس، ومنع فما انتهى، وخرق السفينة او نفسے بے گناہ را بکشت بغیر آنکه بقصاص نفسی دیگر کشته باشد و منع کرده شد۔ پس باز نیامد وکشتی را بشکست وظن أنه يُغرق أهلها وجاء شيئا إمرا ۔ ثم ههنا نكتة لطيفة وهو أن حتی که گمان کرده شد که اهل کشتی غرق خواهند شد و این آن حرکتها از وصادر شدند که عقل آن ها را قبول نمیکند باز اینجا نکته است لطیف الأسباب خُلقت للأولياء ، ولو لا وجودهم لبطلت خواص الأشياء ، و آن اینست که همه اسباب در اصل برائے اولیاء پیدا کرده شده اند و اگر وجود ایشان نبودی پس البتہ خواص ادویہ ہمہ باطل گردیدے وما نفع شيء من حيل الأطبّاء ، وأنهم لأهل الأرض كالشفعاء ، وأن وجودهم و چیزے از حیلہ ہائے طبیبان فائدہ نکردے و تحقیق وجود اولیاء اہل زمین را همچو شفاعت کنندگان است و بلکه وجود حرزهم، ولولا وجودهم لمات الناس كلهم بالوباء۔ فليس الدواء في نفسه شان برائے زمینیان تعویذ است و اگر وجود اوشان نبودے همه آدم بو بام روندے پس دوا در نفس خود چیزی نیست