مکتوبات احمد (جلد پنجم)

مکتوبات احمد (جلد پنجم) — Page 486

و بت پرست فرق ایں استعانت است۔بت پرست آں را میگویند کہ برائے کشفِ انوارِ حقیقت استعانت از بت مے خواہد و مدد از اشکال تراشیدہ خود مے طلبدو بت پرست مے گوید کہ از مددگارِ بت بدریائے حقیقت خواہم پیوست ما مے پُر سیم کہ آں دریائے حقیقت چہ قدر است آیا دل انسان برذات محیط العالمین محیط تواند شد۔اے دانائے بصیر تو قیاس کن کہ ذرّات انسان را باذاتِ قدیم الصفات چہ مطابقت و محدود راباغیر محدود چہ مساوات۔و نہایت پذیر را بابے نہایت چہ پیوند۔نہایت جہد انسان ایں است کہ دلِ خود را از ہمہ محسوسات و مرئیات باز پس کشیدہ و ہمہ اشکال و اجسام را زیرِ لَائے نَافیہ کردہ تصور جلال آں ربّ العالمین دلِ خود را بظلماتِ حیرت در اندازد و دراں وقت چنانچہ تشنہ و گرسنہ و درد مند کہ جان بلب رسیدہ باشند آب و غذا و دوا را میخواہند ہمچناں استعانت کشف انوار حقائق از درگۂ حق مسئلت نماید واز دلِ خود چیزے نتراشد چنانچہ کفّار ہنود کہ عبادت خارجی ایشاں بت پرستی است و ہرگاہ کہ از بت پرستی و ارستہ بجائے خود تصور میکنند۔یکے شعلہ برابر انگشت از وہم خود تراشیدہ پیش تصور خود میدارند و ایں ہم از نوع بت پرستی است۔ایں نہ معلوم کہ خدا محکوم انسان است نیست کہ تابع تصور انسان باشد آیا آنکہ محیط العالمین است در تصوّر انسان تواند گنجید قیاس تو بروئے نگرد د محیط۔دروغ و کذب را در محل راستی آوردن و مفروض خود را رونق فی الحقیقت دادن شیوہ بت پرستاں است مولانا مولوی رومی میفرماید ؎ در عبادت خواہم از ذات توّاب ربِّ جہاں استعانتہا کہ میخواہند کفّار از بتاں و ایں بیت ترجمہ آیت کریمہاست اندازہ آرزو مندی و اندازہ آرزو مندے‘ آرزو مندے خود بروئے کشف انوار حقائق و مدد خواہی خود از حق تعالیٰ در بیت ثانی میفرمایند۔؎ آنچہ برما مے رود گر برشتر رفتی زِ غم میزدندے کافراں بر جَنَّۃُ الْمَأْوَیٰ عَلَمْ وظاہر است کہ انسان در تصوّر بجائے یک شعلہ ہزار شعلہ تواند قایم کرد کدام مشکل افتادہ ہست زیرا کہ جان را درد تکلیف نیست و دل را درد سوختگی نے۔در رہِ جَعل و فریب کشادہ است در یکے شعلہ محصور نیست مگر عبادات اہل اسلام جان باختن است کہ عاشق صادق بروں و در تلاش آن یار حقیقی دلِ خود را آشنائے دریائے ظلمات گردانیدن و درجان و تن درد و گداز افتادن و از چشم خواب رفتن و جان و