تفسیر کبیر (جلد ۳)

by Hazrat Mirza Bashir-ud-Din Mahmud Ahmad

Page 323 of 635

تفسیر کبیر (جلد ۳) — Page 323

کہ شر<mark><mark>اب</mark></mark> حرام کی گئی ہے۔<mark><mark>بعض</mark></mark> <mark><mark>لوگ</mark></mark>وں نے کہا کہ اُٹھ <mark>کر</mark> دریافت <mark>کر</mark>و کہ یہ بات درست بھی ہے یا نہیں؟ مگر <mark><mark>بعض</mark></mark> دوسروں نے کہاکہ نہیں پہلے شر<mark><mark>اب</mark></mark> بہا دو پھر <mark>دی</mark>کھا جائے گا۔اور مجھے <mark><mark><mark><mark><mark><mark>حکم</mark></mark></mark></mark></mark></mark> <mark>دی</mark>ا کہ میں شر<mark><mark>اب</mark></mark> ک<mark><mark>اب</mark></mark>رتن توڑ <mark>کر</mark> شر<mark><mark>اب</mark></mark> بہادوں چن<mark><mark>ان</mark></mark>چہ میں نے ایک سونٹا مار <mark>کر</mark> وہ گھڑا <mark><mark>جس</mark></mark> میں شر<mark><mark>اب</mark></mark> تھی توڑ <mark>دی</mark>ا اور <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> کے بعد وہ <mark><mark>لوگ</mark></mark> کبھی شر<mark><mark>اب</mark></mark> کے نز<mark>دی</mark>ک نہیں گئے۔(صحیح مسلم کت<mark><mark>اب</mark></mark> الاشربۃ ب<mark><mark>اب</mark></mark> تحریم الخمر،مسند احمد بن حنبلروایت حضرت <mark><mark>ان</mark></mark>س ؓ، تفسیر طبری زیر <mark><mark><mark><mark><mark>آیت</mark></mark></mark></mark></mark> ھٰذا) <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> واقعہ سے <mark><mark>معلوم</mark></mark> ہوتا ہے کہ <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark>لام کااثر <mark><mark>لوگ</mark></mark>وں کے دلوں پر کیا تھا۔مجلس شر<mark><mark>اب</mark></mark> میں جبکہ <mark><mark>لوگ</mark></mark> نشہ میں ہیں۔ایک شخص کے خبر <mark>دی</mark>نے پر بلا تحقیق شر<mark><mark>اب</mark></mark> کا بہا <mark>دی</mark>نا کوئی معمولی بات نہیں۔<mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> کی اہمیت کو وہ اقوام زیادہ سمجھ سکتی ہیں <mark><mark><mark>جو</mark></mark></mark> شر<mark><mark>اب</mark></mark> کی عا<mark>دی</mark> ہیں۔کیونکہ جب دور سے <mark>دی</mark>کھنے والے <mark><mark>ان</mark></mark> کی <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> حالت کو عجیب حیرت کی نگاہ سے <mark>دی</mark>کھتے ہیں تو خود <mark><mark>ان</mark></mark> کے دل ضرور <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> حالت کی خصوصیت کو اچھی <mark>طرح</mark> محسوس <mark><mark>کر</mark>تے</mark> ہوںگے۔<mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> واقعہ کو <mark><mark>دوسرے</mark></mark> مذاہب اور <mark><mark>دوسرے</mark></mark> تمدنوں اور قو<mark><mark>ان</mark></mark>ین کے اثرات کے ساتھ <mark>مل</mark>ا <mark>کر</mark> <mark>دی</mark>کھو کہ کیا دونوں میں زمین وآسم<mark><mark>ان</mark></mark> کا فرق نہیں؟ آج جبکہ سائینس اور علومِ طبعیہ شر<mark><mark>اب</mark></mark> کی مضرت کو ث<mark><mark>اب</mark></mark>ت <mark>کر</mark> رہے ہیں اور شر<mark><mark>اب</mark></mark> کے ترک <mark>کر</mark>نے میں <mark>مل</mark>کی بہبو<mark>دی</mark> اور <mark><mark>مال</mark></mark>ی فراخی کی بھی امید ہے پھر بھی <mark><mark>لوگ</mark></mark> شر<mark><mark>اب</mark></mark> چھوڑنے کے <mark>لئے</mark> تیار نہیں لیکن <mark>عرب</mark> کا مخمور مسلم ایک ر<mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark>تہ پر چلنے والے کی اکیلی آواز سن <mark>کر</mark> کہ شر<mark><mark>اب</mark></mark> حرام کی گئی ہے شر<mark><mark>اب</mark></mark> کے مٹکوں کو توڑ <mark>کر</mark> م<mark>دی</mark>نہ کی گلیوں میں شر<mark><mark>اب</mark></mark> ہی کا دریا بہا <mark>دی</mark>تا ہے۔اَللّٰھُمَّ صَلِّ عَلٰی مُحَمَّدٍ وَعَلٰی اٰلِ مُحَمَّدٍوَ بَارِکْ وَسَلِّمْ۔اِنَّکَ حَمِیْدٌ مَّجِیْدٌ۔دوسر ی <mark>چیز</mark> <mark><mark>جس</mark></mark> سے <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> <mark><mark><mark><mark><mark>آیت</mark></mark></mark></mark></mark> میں <mark>روکا</mark> <mark>گیا</mark> ہے وہ <mark><mark>جُوا</mark></mark> <mark>ہے۔<mark><mark><mark>جو</mark></mark></mark>ا</mark> بھی <mark>اہل</mark> <mark>عرب</mark> کی <mark>گھٹی</mark> میں <mark>رچا</mark> <mark><mark><mark>ہوا</mark></mark></mark> <mark>تھا۔چن<mark><mark>ان</mark></mark>چہ</mark> <mark><mark><mark>ان</mark></mark>ہوں</mark> نے جب کوئی <mark>بڑی</mark> <mark>دعوت</mark> <mark><mark>کر</mark>نی</mark> ہوتی تو <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> کے <mark>اخراجات</mark> کے <mark>لئے</mark> یہ <mark><mark><mark>ان</mark></mark>تظا</mark> م <mark><mark>کر</mark>تے</mark> کہ تمام <mark>امراء</mark> <mark>مل</mark> <mark>کر</mark> <mark><mark>جُوا</mark></mark> <mark>کھیلتے</mark> اور <mark><mark><mark>جو</mark></mark></mark> <mark>ہار</mark> <mark>جاتا</mark> <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> پر <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> <mark><mark><mark>خرچ</mark></mark></mark> کی <mark>ذمہ</mark> <mark>واری</mark> <mark>ڈال</mark> <mark>دی</mark> جاتی۔<mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark>ی <mark>طرح</mark> <mark>جنگوں</mark> کے <mark>موقعہ</mark> پر وہ <mark>قرعہ</mark> <mark><mark><mark>ان</mark></mark>دازی</mark> سے <mark>کام</mark> لیتے اور <mark><mark>جس</mark></mark> <mark>امیر</mark> <mark>آدمی</mark> کا <mark>نام</mark> <mark>نکلتا</mark> <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> کا فرض قرار <mark>دی</mark>ا <mark>جاتا</mark> کہ وہ لڑنے والوں کے کھ<mark><mark>ان</mark></mark>ے پینے کا <mark><mark><mark>ان</mark></mark>تظا</mark>م <mark>کر</mark>ے اور <mark><mark>ان</mark></mark> کو شر<mark><mark>اب</mark></mark> مہیا <mark>کر</mark> کے دے۔گویا یہ جنگی <mark>اخراجات</mark> پورا <mark>کر</mark>نے کا ایک ذریعہ تھا مگر <mark><mark>اللہ</mark></mark> تعالیٰ نے <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark> سے بھی <mark>مسلم<mark><mark>ان</mark></mark>وں</mark> کو منع فرما <mark>دی</mark>ا کیونکہ <mark><mark>جس</mark></mark> <mark>طرح</mark> شر<mark><mark>اب</mark></mark> <mark><mark>جس</mark></mark>م اور اخلاق اور روح<mark><mark>ان</mark></mark>یت کو تباہ <mark>کر</mark>نے والی <mark>چیز</mark> ہے <mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark><mark>اس</mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark></mark>ی <mark>طرح</mark> <mark><mark>جُوا</mark></mark> بھی اخلاق اور تمدن کو تباہ <mark>کر</mark>نے والی <mark>چیز</mark> ہے۔جُوئے کا عا<mark>دی</mark> <mark><mark>ان</mark></mark>س<mark><mark>ان</mark></mark> اگر جیتتا ہے تو اور ہزاروں گھروں کی بربا<mark>دی</mark> کا موجب ہو <mark>کر</mark> پھر جُوئے باز میں زمین اور روپیہ لٹ<mark><mark>ان</mark></mark>ے کی عادت پیدا ہو جاتی ہے۔شاید ہی کوئی <mark><mark><mark>جو</mark></mark></mark>ئے باز ایسا ہو گا <mark><mark><mark>جو</mark></mark></mark> روپیہ کو سنبھال <mark>کر</mark> رکھتا ہو۔بالعموم جُوئے باز بے پرواہی سے اپنے <mark><mark>مال</mark></mark> کو لٹاتے ہیں اور ایک طرف تو اور <mark><mark>لوگ</mark></mark>وں کو برباد <mark><mark>کر</mark>تے</mark> ہیں