مواہب الرحمٰن — Page 226
۲۲۴ روحانی خزائن جلد ۱۹ مواهب الرحمن ولا نـمـنـع من الأسباب على طريق الاعتدال، ولكن نمنع من الانهماك فيها و ما از استعمال اسباب بطریق اعتدال منع میکنیم لیکن از این منع میکنیم که همه تن بر اسباب خود را اندازند و دوران منهمبک والذهول عن الله الفعّال، ومن تمايل عليها كل التمايل فقد طغى ۔ثم شوند و خدائے کارساز را فراموش کنند و هر که بر اسباب بتمام همت خود افتاد و او از حد تجاوز کرده است۔ باز مع ذالك إن كان ترك الأسباب بتعليم من الله الحكيم، فهي آية من آيات با وجود این که ذکر کردم اگر کے اسباب را تعلیم خداوند حکیم ترک کنند پس آن نشانی از نشانہائے الـلـه الـجـليـل الـعـظيم، وليس بقبيح عند العقل السليم، وقد سمعت أمثالها خداوند بزرگ است و نز و عقل سلیم جائے اعتراض نیست و در بیان گذشته مثالہائے ونز فيما مضى۔ واعلم أن لأولياء الله بعض أفعال لا تدركها العقول، ولا آن شنیدستی ۔ و بدانکه اولیاء خدارا بعض افعال می باشند که عقلہائے انسانی تا بکنہ ہائے آن ہانمیرسد يعترض عليها إلا الجهول ۔ أنسيت قصة رفيق موسى وهي أكبر من قصتى و اعتراض نمیکند بر آن افعال مگر شخصے نادان ۔ آیا فراموش کردی قصد رفیق موی را و آن قصه از قصه من بزرگتر است كما لا يَخْفَى؟ إِنَّه قتل نفسًا زكيّةً بغير نفس، ومُنِع فما انتهى، وخرق السفينة او نفسے بے گناہ را بکشت بغیر آنکه بقصاص نفسی دیگر کشته باشد و منع کرده شد پس باز نیامد وکشتی را بشکست وظن أنه يُغرق أهلها وجاء شيئا إمرا ۔ثم ههنا نكتة لطيفة وهو أنّ حتی که گمان کرده شد که اهل کشتی غرق خواهند شد و این آن حرکتها از وصادر شدند که عقل آن ها را قبول نمیکند باز اینجا نکته است لطیف الأسباب خُلقت للأولياء ، ولو لا وجودهم لبطلـت خواص الأشياء ، و آن اینست کہ ہمہ اسباب دراصل برائے اولیاء پیدا کرده شده اند واگر وجود ایشان نبودے پس البتہ خواص ادویہ ہمہ باطل گردیدے وما نفع شيء من حيل الأطبّاء ، وأنهم لأهل الأرض كالشفعاء ، وأن وجودهم و چیزے از حیلہ ہائے طبیبان فائد ہ کر دے تحقیق وجود اولیا ء اہل زمین را همچو شفاعت کنندگان است و بلکه وجود حرزهم، ولولا وجودهم لمات الناس كلهم بالوباء۔ فليس الدواء في نفسه شان برائے زمینیان تعویذ است و اگر وجود اوشان نبودے ہمہ آدم بو بام روندے پس دوادر نفس خود چیزی نیست